Ορφανοτροφείον «Το Εθνικόν»

To όπιο του σύγχρονου ελληνισμού – συνέχεια III

Η διαμάχη για την ελληνικότητα συνεχίζεται από τις στήλες των «Νέων» (3.5.2008) με το κείμενο του ομότιμου καθηγητή Ιστορίας Βασίλη Κρεμμυδά «Πώς μπορεί να κάνει λάθη η Ιστορία;» (και η συνέχειά του εδώ). Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για ένα δικολαβίστικο κείμενο που βρίθει από ερωτήματα, τα οποία διατυπώνει με τέτοιο τρόπο ο μαρξιστής ιστορικός ώστε να οδηγεί σε απαξίωση όχι μόνο των αντίθετων με τις δικές του ιδεών αλλά και του αντιπάλου, επιλέγοντας αυτή τη φορά τον Καθηγητή Στάθη Γουργουρή, τον συγγραφέα του σημαντικού έργου Dream Nation (Stanford University Press 1996) ή Έθνος-Όνειρο (εκδ. Κριτική 2007). Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για «ξεκαθάρισμα λογαριασμών» με τον «επικεφαλής των μεταμοντέρνων ιστορικών» (!) Αντώνη Λιάκο στον οποίο είχε επιτεθεί προ τριετίας με αφορμή το δικό του «προκλητικό» έργο Πώς στοχάστηκαν το Έθνος αυτοί που ήθελαν να αλλάξουν τον κόσμo; (εκδ. Πόλις 2005), με το άρθρο του «Έθνος ορφανό από Ιστορία στις θεωρίες του Αντώνη Λιάκου» (Τα Νέα, 24.25-9.2005). Μην τολμήσεις να αμφισβητήσεις το εθνικόν συνεχές και αναλλοίωτον. Αυτομάτως γίνεσαι εχθρός και σε βαφτίζουν μεταμοντέρνο ιστορικό. Και ο Α. Λιάκος δεν αμφισβητεί απλώς, είναι μητραλοίας και πατραλοίας του έθνους, που θα ’λεγε κι ο μακαρίτης ο Χριστόδουλος, προτείνοντας μάλιστα «να το “σκεφθούμε”, να το “στοχαστούμε” κατά τον τίτλο του βιβλίου», όπως έγραφε τότε ο Β. Κρεμμυδάς. Μου είχαν κάνει εντύπωση σ’ εκείνη την απαξιωτική κριτική του στο εξαιρετικό βιβλίο του Α. Λιάκου, ανάμεσα σε άλλα, η ταμπέλα του μεταμοντέρνου που κρέμασε στον συγγραφέα, αλλά και η προσφυγή σε επιχειρήματα όπως αυτό με την αμφισβήτηση της μετάφρασης του invention ως επινόησης, αναφερόμενος στην εισαγωγή του Eric Hobsbawm στο The Invention of Tradition, το οποίο άλλωστε ως Η επινόηση της παράδοσης μεταφράστηκε από τον Θ. Αθανασίου και κυκλοφορεί (εκδ. Θεμέλιο 2004): «Αν ναι, είναι βέβαιος [ο Α. Λιάκος] ότι η απόδοση της λέξης στα ελληνικά είναι ορθή; μήπως, το περιεχόμενο του βιβλίου του Χόμπσμπωμ μάς οδηγεί να αποδώσουμε την αγγλική λέξη με την ελληνική “μύθος”;», έγραφε. Ακούς εκεί, «το έθνος είναι πράγματι μια “νοητική κατηγορία”, πάνω στην οποία στοχαζόμαστε, όπως λέει ο Αντώνης Λιάκος, και όχι γεγονός;». Ακούς εκεί, «imagined communities», καταπώς τις βάφτισε ο Benedict Anderson! Ακούς εκεί μετά τις «φαντασιακές κοινότητες» και το «συνανήκειν» του Anderson να προβάλει την «επινόηση της παράδοσης» του Hobsbawm!

Στο άρθρο του λοιπόν ο ομότιμος υπερασπιστής και κηδεμόνας του «ορφανού» (έθνους), προσπαθεί να απαξιώσει τον Στάθη Γουργουρή, αλλά με τρόπο μάλλον παιδαριώδη: «ο κ. Γουργουρής υπογράφεται ως “Καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας στις ΗΠΑ”», «Tον κ. Στάθη Γουργουρή δεν τον γνωρίζω προσωπικά ούτε γνωρίζω αν το “καθηγητής Συγκριτικής Λογοτεχνίας στις ΗΠΑ” παραπέμπει σε καθηγητή Πανεπιστημίου». Ώστε, έτσι! Όλα είναι θεμιτά, όπως διδάσκει ο εφαρμοσμένος παλαιομαρξισμός, αφού μάλιστα δηλώνει πως διάβασε το κείμενό του πάνω από δέκα φορές και εξοργίστηκε.

Ωστόσο, αφού αρχίζει με τη φράση: «Θα ήθελα να συζητήσω και να σχολιάσω κάποια σημεία στο οργίλο άρθρο του κ. Στάθη Γουργουρή, με τον τίτλο “Η ελληνικότητα δεν είναι ουσία”», σπεύδει να επισημάνει: «Το σημείωμα αυτό δεν γράφεται με κανέναν τρόπο για να λάβει μέρος στην εν λόγω αντιπαράθεση για την “ελληνικότητα” – και μακάρι να μου μάθαινε κάποιος τι είναι αυτή». Θα ήθελε να συζητήσει τάχα, αλλά δεν θέλει να λάβει μέρος στην αντιπαράθεση, θέτει ερωτήματα, ζητά παραδείγματα, απαξιώνει τον αντίπαλο, αλλά δεν θέλει τάχα να πάρει μέρος στην εν λόγω συζήτηση… Ώστε, έτσι! Δεν τον γνωρίζει ο ομότιμος τον Καθηγητή Γουργουρή! Διαβάζει και ξαναδιαβάζει μια φράση από το τάχα «οργίλο άρθρο του» και εξοργίζεται! Δεν γνωρίζει μήπως και το έργο και τα κείμενά του; Εκείνο που αποφεύγει να γράψει είναι πως του τα ’χει φυλαγμένα από το 2005 για εκείνη την τεκμηριωμένα εγκωμιαστική και καίρια κριτική του στο βιβλίο του Αντώνη Λιάκου, που ανέτρεπε τη δική του προσπάθεια κατεδάφισης, με τίτλο «Το έθνος ως καθεστώς γνώσης της Ιστορίας» (στο αφιέρωμα «Έθνος και Αριστερά» της Βιβλιοθήκης (τχ. 380, 4.11.2005) της Ελευθεροτυπίας, το οποίο περιλάμβανε και μια μεγάλη συνέντευξη του Α. Λιάκου ακριβώς για το επίμαχο θέμα).

Αμέσως μετά τον πρόλογο το άρθρο του Β. Κρεμμυδά εξελίσσεται σε άσκηση του πώς αρπάζεις μια φράση («…τα έθνη αυτοκτονούν ως κοινωνίες, δηλαδή καταστρέφουν τη δυνατότητα να μάθουν πέντε πράγματα από τα λάθη της Ιστορίας τους») και δικολαβικά διαστρέφεις το νόημά της με αλλεπάλληλα παραπλανητικά ερωτήματα:

«Η “πρωταρχική ουσία” [του έθνους] ποια είναι; [] ποιο άλλο κακό κάνει; Από τι πρέπει να προφυλαχθούμε και πώς; Μήπως προκαλεί καρκίνο, έστω εθνικό; [] Πώς γίνεται να καταστρέφεται η Ιστορία; [] τι θα πει “τα έθνη αυτοκτονούν ως κοινωνίες”; Έχουν πολλά συστατικά τα έθνη και αυτοκτονεί μόνον το συστατικό που λέγεται κοινωνία;»,

για να φτάσεις έτσι στο συμπέρασμα πως ο Σ. Γουργουρής έγραψε ότι «η Ιστορία, η εθνική Ιστορία, [] κάνει λάθη!» και να δικαιολογήσεις τον σαρκασμό στον τίτλο: «Πώς μπορεί να κάνει λάθη η Ιστορία;».

Θα ήταν όμως αφέλεια να περιμένει κανείς από τον ομότιμο αλλ’ αεί παλαιομαρξιστή κάτι περισσότερο από δικολαβισμούς και ζντανοφισμούς. Νομίζω ότι η ουσία της διαμάχης είναι ότι οι μεν είναι στραμμένοι στο μέλλον και οι δε στο παρελθόν. Πως ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους, ασύμβατους και –να το επαναλάβω– πως είναι αδύνατος ο διάλογος.

Τι έπαθε όμως το άτυχο το «ορφανό»! Δεν του φτάνει η ορφάνια, του κλέβουν και την κληρονομιά του, τα τιμαλφή της (επινοημένης ή όχι) παράδοσής του. Έστω, τους μύθους! Που, εκτός των άλλων, στήριξαν και στηρίζουν τόσα και τόσα επαγγέλματα.

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.

Αρέσει σε %d bloggers: